De Nassau en BUas vieren 75 jaar vrijheid

1 november 2019

Verhalen verbinden. Een mooi voorbeeld zagen we op 29 oktober tijdens het symposium dat BUas samen met De Nassau organiseerde naar aanleiding van de bevrijding van Breda 75 jaar geleden.

Zo’n 200 deelnemers verzamelden zich in het Auditorium van De Nassau voor de plenaire aftrap. Lees hier een terugblik op het symposium.

Verhalen verbinden
Joris van Poppel, journalist, bekend gezicht van het NOS-journaal en vandaag onze dagvoorzitter, heeft het snel in beeld. De vwo’ers achter in de zaal, de havisten ergens in het midden, studenten van BUas nog op zoek naar een plek en de ‘overige geïnteresseerden’ in de voorste banken. Bij de workshops in de klaslokalen zie je een heel ander beeld. Er zijn verbindingen gemaakt en jong en ouder zijn druk in gesprek. Verhalen verbinden en dat is precies de belangrijke functie van storytelling, leren we in de workshop van Juriaan van Waalwijk van het lectoraat Storytelling van BUas. En waar gaan de verhalen dan over? Over defensie, Europa, Polen en vrijheid, zo vat Joris van Poppel samen tijdens de plenaire aftrap. Over heel veel eigenlijk.

Vrijheid is niet vanzelfsprekend
‘Ik sta voor de uitdaging om in een half uurtje de wereld te presenteren,’ zo begint Jonathan Holslag zijn verhaal. Hij is docent Internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel en neemt ons mee in de oorlogsgeschiedenis wereldwijd. Dertig jaar na de val van de muur verwacht je minder muren in de wereld, maar een grafiek met de totale lengte van muren als grensafscheiding laat een schokkend stijgend beeld zien. Kijk naar de muur op de grens tussen de VS en Mexico, er doemen juist meer barrières op. ‘Als men zich bedreigd voelt, gaat men zich terugplooien,’ vertelt Jonathan Holslag, ‘maar het probleem van muren is dat ze niet werken, de dreiging wordt alleen maar groter.’ Hij eindigt met een oproep om je er vooral bewust van te zijn dat onze welvaart afhangt van plekken om ons heen die het minder gemakkelijk hebben. Vrijheid is niet vanzelfsprekend.

We hebben geen idee waar Polen ligt
Dat laatste wordt ook meteen duidelijk in het verhaal van Paul Scheffer, publicist en hoogleraar  Europese studies aan Tilburg University. Op zijn 26e vertrok hij als correspondent naar Polen, nieuwsgierig naar de opstand tegen onvrijheid en schaarste. Zwaar onder de indruk van de rijen mensen die in het winterse Warschau uren wachtten op levensmiddelen. Dat was in 1980. ‘Nog hebben we geen idee waar Polen ligt,’ stelt Paul Scheffer, waarmee hij doelt op de totaal andere positie binnen Europa dan die van Nederland en België. ‘De bezetting van Nederland duurde vijf jaar, maar Polen is al meer dan 100 jaar van de kaart geveegd’. Na 30 jaar nog steeds niet ingevoegd in West-Europa. We zien nog steeds terugtrekkende bewegingen. ‘Muren trek je op als je niet meer weet hoe je met je grenzen om moet gaan. In Europa hebben we open grenzen, de grens rond de EU is ver weg, maar bedenk wel dat de vluchtelingen in Griekenland ook onze vluchtelingen zijn.’

Kijken naar wat er wél kan
‘Polen heeft een minder multiculurele bevolking dan Nederland en kijkt om die reden anders naar vluchtelingen,’ vertelt Erica Schouten. Zij is directeur Europa departement van het Ministerie van Buitenlandse zaken en heeft enkele jaren als diplomaat in Polen gewoond. ‘Migratie, maar bijvoorbeeld ook het klimaat - Polen is een groot bruinkool stoker - zijn onderwerpen waar we het samen nog over eens moeten worden. We kijken vooral waar we elkaar kunnen helpen. Diplomatie is creativiteit. We weten wat er niet kan en kijken naar wat er wél kan.’

In gesprek met de koning
Na de presentaties en de workshops is het tijd voor debat. ‘Ik heb nieuws!,’ roept Joris van Poppel enthousiast, ‘want daar ben ik van.’ Hij laat een foto zien van Mats Liesker, de beste geschiedenisleerling van De Nassau én van Nederland. Mats mocht aanschuiven bij het gesprek met koning Willem-Alexander die vandaag samen met de Poolse president op bezoek is in Breda. Dan heb je als scholier een verhaal als je thuiskomt! Voordat we starten met het debat deelt Dore van Duivenbode, Pools-Nederlandse auteur en journaliste, een herinnering met ons aan haar terugkerende vakantie in Polen door een stukje voor te lezen uit haar boek ‘Mijn Poolse huis’.  

 

Je kunt écht het verschil maken
Dan is het echt tijd voor het debat, waarin vooral de vraag of jongeren invloed hebben op oorlog en vrede stof tot denken geeft. Luitenant-generaal buiten dienst van de Koninklijke Landmacht Ton van Loon, net terug uit Polen, sprak met Poolse jongeren die hij een lift gaf op weg naar Nederland. ‘Eén ding willen ze niet,’ vertelt hij, ‘en dat is terug naar hoe het was.’ Maar heb je als individu invloed, dat is de vraag. ‘Als individu niet,’ zegt Jonathan Holslag, ‘we moeten ons verenigen.’ ‘Juist wel,’ zegt Paul Scheffer, ‘je ziet een geweldig engagement onder jongeren, kijk naar wat één schoolmeisje dat spijbelt voor het klimaat in beweging kan brengen!’ Waarop Erica Schouten diplomatiek afsluit met een oproep aan de jongeren in de zaal, ‘Ga met elkaar in gesprek, verdiep je in de ander. Denk niet, het is ver van mijn bed, je kunt écht het verschil maken.’

Radio opnames
Tijdens het symposium zijn radio opnames gemaakt door BNR Nieuwsradio. De historici Rob de Wijk en Arend Jan Boekestijn spraken met de drie key-note speakers over internationale vraagstukken.

Meer verhalen horen?
In de context van Brabant Remembers verzamelde het lectoraat Storytelling van BUas ‘75 personal life changing war stories’. In beeld te zien vanaf 16 november in de LocHal in Tilburg en te lezen op de Brabant Remembers.

Naast genoemde personen kregen een podium op dit symposium:

  • Marianne de Bie, wethouder van Jeugd, Onderwijs en Cultuur in Breda
  • Liliya Terzieva en Margot Rooijackers, docenten Imagineering aan BUas
  • Jessica Nagtzaam, Sietske Huijben en Paul Lemmens, alle drie docent aan De Nassau
  • Tim Reeskens, hoofddocent aan Tilburg University
  • Gijs van Gaans, docentopleider geschiedenis en levensbeschouwing aan Fontys Tilburg
  • Juriaan van Waalwijk, project medewerker en Moniek Hover, lector Storytelling aan BUas​